Haanappel Art International


Jeanne Luteijn (geboren 1942)

Beeldend kunstenares

 

Jeanne portret.jpg (32255 bytes)

Sinds 1988 is Jeanne Luteijn als beeldend kunstenares voorturend bezig met ruimtelijke vormen in de materialen: klei, Portland cement, gips, brons, graniet, Carrara-marmer, Rosa do Monte Pelido-marmer en glas-in-lood.

Op verschillende manieren probeert Jeanne in haar ruimtelijke werk naar een soort verinnerlijking te zoeken: verstilling, inkeer en vooral innerlijke kracht. Dit is voor Jeanne essentieel om te komen bij een nieuwe ruimte, een nieuw perspectief.

De thema’s die in haar werk te herkennen zijn o.a. de kwetsbaarheid als kracht kunnen ervaren in een beschermde omgeving; geven en nemen en het evenwicht daartussen, Liefde: twee-eenheid naar eenheid in een doorgaande beweging; het buigen voor de krachten van de natuur en de acceptatie daarvan………

De sculpturen van Jeanne zijn veelal in opdracht gemaakt en op verschillende locaties in Nederland te vinden. Daarnaast is het mogelijk uit stock (voorraad) te kopen of een werk in opdracht te laten uitvoeren. Voor meer informatie hierover: Haanappel Art International, info@haanappelart.nl

 


Opleiding:

1986-1989     Vrije Hogeschool Zeist

1989-1990     Atelier Jilles Waagmeester, Deventer

1990-1991     Steenhouwerij Pero de Pinheiro, Portugal

 


Een selectie uit het oeuvre van Jeanne Ivangh-Luteijn:

1990                Carrara-marmer, verzetsmonument in Schagen

1991                Rosa do Monte Pelido-marmer, Mariakerk in Deventer

1994                ontwerp in glas-in-lood

1995                Rosa do Monte Pelido-marmer, Botanische tuinen, Utrecht

1996                Rose Aurora marmer, collectie kunstenaar, bronzen versie in particulier bezit

1998                Brons en marmer, in stock

1998 - 1999   Rose Aurora marmer, in stock

1999 - 2000    laatste ontwerpen in klei

 


Exposities:

1994                Cultuurcentrum Oude Mariakerk, Deventer

1996                Galerie Beeld 2, Velp

1997                Kunst in het Volkspark, Enschede

1997                Kunstmanifestatie Overijsselse Verbeelding

1998                Kunst in het Volkspark, Enschede

1999                Bang & Olufsen, Deventer

2000                Galerie Eva’s Appel, Schoorl

 


Beknopte Biografie:

Jeanne Luteijn is geboren op 7 augustus 1942 in Bergen. Haar jeugd heeft zij doorgebracht in dit schitterende Noord-Hollandse dorp, waarbij ze al heel jong gefascineerd raakte door de prachtige natuur: zee, duinen, bossen, velden, strand……. Ze maakte vele en lange wandelingen en was vaak heel vroeg al op het dan nog verlaten strand. Eenzaamheid en verlatenheid, maar voor Jeanne niet. Zij voelde zich niet eenzaam of verlaten in de natuur, wist er juist de kracht uit te halen……

Een ander aspect van Bergen was het feit dat er vele kunstenaars woonden en werkten, hierdoor raakte ze als het ware heel vroeg vertrouwd met de kunst. Toch had ze op jonge leeftijd nog niet het idee om kunstenaar te worden, ze wilde graag voor mensen zorgen en is op 17-jarige leeftijd de verpleging ingegaan. Toen Jeanne 24 jaar oud was, is ze getrouwd met de beeldend kunstenaar Jan Ivangh. Door hem kwam ze eigenlijk heel direct binnen in de wereld van de kunst. Samen kregen ze 3 kinderen maar al kort na het krijgen van hun laatste kind, is Jeanne van Jan gescheiden. Al die tijd was er binnen in Jeanne een diep verlangen tot scheppend werken maar doordat zij de kost verdiende in de verpleging en voor 3 kinderen te zorgen had, was het niet mogelijk om hier concreet iets mee te doen. Bovendien had zij de rust niet om creatief te werk te kunnen gaan. Wel was zij altijd bezig met boetseren in klei en het fotograferen van mensen (portretten).

Een duidelijke weg in de kunst kwam na het overlijden van haar oudste dochter Karin in 1986. Jeanne voelde een hele sterke innerlijke drang om voor haar een beeld te maken. Daar ligt ook eigenlijk de kiem van haar hele werk. In verschillende materialen heeft zij aan het beeld gewerkt. Een proces dat enkele jaren in beslag nam. Uiteindelijk heeft Jeanne een beeld in Rose-Aurora marmer op het graf kunnen zetten.

jeanne beeld voor Karin.jpg (35257 bytes)

 


Carrara-marmer, verzetsmonument in Schagen

In 1989 kreeg Jeanne een opdracht: de gemeente Schagen die een nieuwe woonwijk had gerealiseerd (Muggenburg), en als straatnamen de namen van overleden verzetstrijders uit de Tweede Wereldoorlog had gekozen, wilde een monument laten oprichten voor de overleden en nog levende verzetstrijders. Dit waren ca. 80 mensen, een daarvan had een contact opgenomen met Jeanne. Er was een comité dat het ontwerp moest goedkeuren en dan zou de gemeente Schagen de rest regelen. Jeanne heeft een gipsen ontwerp gemaakt en er een tekst bij geschreven:

jeanne ontwerp 1989.jpg (30944 bytes)jeanne kapt in marmer 1989.jpg (35902 bytes)december 1989

Ik voel mij geïnspireerd

door de zuiverheid

eenvoud

en bescheidenheid

die volgens mij aan

verzetstrijders de kracht

hebben gegeven om

hun werk te doen.

Jeanne Ivangh-Luteijn

 

Het ontwerp werd heel goed ontvangen door het comité. Jeanne heeft voor het uiteindelijke verzetsmonument gekozen voor het witte Carara marmer omdat dit marmer de verstilling als het ware al in zich draagt en dat heel goed bij het onderwerp past.

jeanne onthulling schagen.jpg (23031 bytes)                        jeanne onthulling schagen2.jpg (18802 bytes)

               Onthulling van het beeld in Schagen                                                Jeanne bij beeld in Schagen


Rosa do Monte Pelido-marmer, Mariakerk in Deventer

jeanne beeld mariakerk.jpg (53521 bytes)

Beeld Mariakerk

In de oude tuin van de reeds niet meer in gebruik zijnde Mariakerk te Deventer staat een heel bijzonder beeld. Dit beeld, zonder titel, dateert uit 1991 en vormt een wonderbaarlijke eenheid met de middeleeuwse kerk. De gotische vormen van de kerk lijken te weerspiegelen in het 20ste eeuwse beeldhouwwerk.
Wanneer men de tuin door de poort binnenkomt, staat aan de rechterkant het grote marmeren beeld. Het marmer is lichtroze van kleur met grijze en donkerroze nerven. Het beeld staat direct in de aarde, zonder sokkel of ander soort drager. De sculptuur die uit de grond omhoog lijkt te schieten, begint vrij smal en gaat in ronddraaiende bewegingen naar boven. Langzaam wordt het oppervlak breder en krijgt het beeld meer volume. Door de wendingen van de vlakken lijkt het zich bovenaan te openen vanuit 3 punten. Van bovenaf ziet het er uit als een plat vlak, maar vanaf de grond gezien is het net een soort driehoek in reliëf; het hoogste punt van het beeld lijkt naar voren te komen. Deze "driehoek" geeft het beeld de spitse, gotische vorm waardoor het zo goed past binnen de middeleeuwse muren van de kerktuin.
Vanuit elk gezichtspunt heeft het beeldhouwwerk een ander aanzien; de ene keer is het wat spitser, de andere keer wat vlakker. Toch blijft vanuit alle richtingen de opgaande beweging van het beeld waar te nemen. Als men om het beeld heen loopt, is dit duidelijke te zien. Daar het een abstract werk is, is het op het eerste gezicht moeilijk te begrijpen wat het voorstelt, de beschouwer wordt eigenlijk aan zichzelf overgelaten. De betekenis is voor iedereen anders. Toch kan gesteld worden dat het beeld een weg naar het nieuwe, het hogere geestelijke zou kunnen voorstellen. Dit idee convenieert namelijk aan de uiterlijke verschijning van het beeld, gezien de vormen die het aanneemt: een openen naar boven toe met een verwijzing naar het goddelijke door middel van de spitse punt. En een verwijzing naar het heden, het wereldlijke door het feit dat het beeld direct in de aarde staat. Door de ronddraaiende bewegingen van de vlakken lijkt het beeld een worsteling te ondergaan voordat het in staat is zich over te geven en zich te openen voor het nieuwe; geen weg is nu eenmaal recht.

Karin Haanappel, december 1993

 


ontwerp in glas-in-lood

Jeanne heeft niet alleen in klei, brons en marmer gewerkt. In 1994 heeft zij voor het eerst een ontwerp gemaakt in glas-in-lood. Dit was naar aanleiding van een rijksopdracht voor een moderne begraafplaats, waar een modern kunstwerk moest komen. Jeanne heeft de opdracht uiteindelijk niet gekregen, er waren meer dan 100 inzendingen. Toch heeft ze besloten het ontwerp te realiseren. Het idee erachter was de kleurigheid in het glas van de verschillende mensen, de kwetsbaarheid van het glas-in-lood en daartussen de verstilling van het marmer.
Om zich de materie eigen te maken heeft Jeanne een half jaar les gehad van een glazenier en ook hulp gekregen bij de realisatie van dit ontwerp.

jeanne glas in lood groot.jpg (37143 bytes)

Ontwerp in glas-in-lood  

jeanne glas in lood detail.jpg (35061 bytes)

Detail ontwerp

 


Rosa do Monte Pelido-marmer, Botanische tuinen, Utrecht

In 1995 kreeg Jeanne de opdracht een beeld te ontwerpen voor de Botanische tuinen van de Universiteit Utrecht. Bij het ontwerp in klei is Jeanne uitgegaan van het thema "geven en nemen" en het evenwicht daartussen. Vanuit verschillende gezichtspunten ontstaat er een nieuw perspectief, waarbij de een geeft en de ander neemt. Vervolgens is dit juist weer andersom, met telkens tussen de beiden toch het evenwicht van willen geven en willen ontvangen. Zo ontstaat als het ware een "perpetuum mobile", een eeuwig durende beweging.
Jeanne heeft zich voor het ontwerp in klei heel lang bezig gehouden met het thema "geven en nemen". Ze heeft allerlei foto’s gemaakt en bestudeerd maar ook gekeken naar beroemde kunstenaars, op zoek naar "geven en nemen". Daarbij heeft ze niet zozeer gekeken naar de vormaspecten maar juist naar de inhoud, de waarde, het geven en het nemen en hoe daar mee wordt omgegaan.

jeanne botanische tuinen.jpg (29076 bytes)

 

Jeanne zelf schreef erover:

 

Ik meen dat beide aspecten in het thema "geven en nemen" aansluiten bij het thema van de tuin. De ene mens en de ander, met bewustwording en respect voor elkaar, met bewustwording en respect ook voor de natuur.

De eeuwig durende beweging van geven en ontvangen, zie ik in de kringloop en de ecologie van de natuur.

In mijn vormentaal probeer ik de beweging van ommekeer aan te brengen door middel van dubbel-gebogen vlakken, waardoor bij dit beeld er het perpetuum mobile ontstaat, en waardoor er in en om het beeld een ruimte ontstaat, waar de eigenlijke ontmoeting, met het wezenlijk, het hogere of hoe je het noemen wilt, kan plaatsvinden.

 


Rose Aurora marmer, collectie kunstenaar, bronzen versie in particulier bezit

In 1996 kreeg Jeanne een particuliere opdracht. Deze mensen waren helemaal weg van een beeld van Brancusi: "The Kiss" en vroegen of Jeanne het voor hen in marmer wilde maken. Jeanne heeft gezegd dat ze niet een kopie kon maken maar wel wilde proberen om zich door het beeld van Brancusi te laten inspireren. Jeanne is gaan tekenen en heeft al tekenend gezocht naar een ontwerp. Dit heeft een paar maanden geduurd en zou je het bijna kunnen zien als een strijd op zoek naar het wezenlijke, de essentie. Al tekenend kwam Jeanne tot de ontdekking dat de 2 gezichten een scheidingslijn hebben, maar zonder die scheidingslijn is het eigenlijk 1 gezicht. Het ging als het ware van een eenheid naar een twee-eenheid en weer terug naar een eenheid. Het eerste model dat na een langdurig onderzoekingsproces gemaakt werd, was in klei. Vervolgens heeft Jeanne het beeld in marmer gekapt, daarna is  van het marmeren beeld een brons gegoten omdat de opdrachtgevers het in brons wilde hebben.

jeanne kiss impressie2.jpg (13434 bytes)                            jeanne kiss impressie.jpg (18432 bytes)

 


Brons en marmer, in stock

Jeanne was al langere tijd bezig met het thema kwetsbaarheid en dit als kracht kunnen geven in een beschermde omgeving. De kwetsbaarheid en kracht spelen een grote rol in haar leven en dit komt ook weer terug in haar werk. Zoekend naar de juiste vormen in klei is het een heel proces vanuit het vormloze, het vage en de chaos naar een meer concrete grondvorm. In het boetseren wordt de grondvorm gevonden. Met de bol in dit werk, is Jeanne zeker 2 weken lang bezig geweest, wat doet een bol….. de bol is de kwetsbaarheid maar ook de kracht want het materiaal is marmer en dat is een krachtig materiaal, het tonen van de kwetsbaarheid is eigenlijk ook een kracht. De beschermde omgeving is in dit werk van brons, dat de marmeren bol van alle kanten beschermd zodat die zijn kwetsbaarheid ook kan tonen.
Jeanne heeft zich voor dit werk heel sterk laten inspireren door de chairoscuro, het licht-donker effect. Daarvoor zijn de foto’s, tekeningen en schilderijen heel belangrijk geweest,  bijvoorbeeld in werken van Rembrandt heeft Jeanne bestudeerd en onderzocht wat er gebeurd met de chiaroscuro. Het licht/donker effect in Jeanne’s werk komt vooral door het materiaal gebruik heel sterk naar voren, het lichte marmer en het donkere brons. Het is de kwetsbaarheid en de kracht dit te tonen in een beschermde omgeving.

 

jeanne kwetsbaarheid.jpg (43942 bytes)

 


Tot slot nog een paar impressies van Jeanne’s recente werken

jeanne ode.jpg (26788 bytes)                    jeanne vormen.jpg (19406 bytes)

 


Naar de index van Haanappel Art International

© K.B. Haanappel